Θρύλοι και παραδόσεις ξεπηδούν και συνοδεύουν στο χρόνο το ιστορικό κάστρο των Σερβίων που αντιστάθηκε σθεναρά στους Τούρκους κατακτητές.

Το Κάστρο των Σερβίων ονομάστηκε « Το Κάστρο της Ωρηάς » χάρη στην όμορφη κόρη του Μάρκου Κράλλη, Βασιλιά των χριστιανών Σερβιωτών και πατέρα της όμορφης πριγκίπισσας Μαρίας.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Κάστρου από τους Τούρκους ο Βασιλιάς αρρώστησε και πέθανε. Οι Σερβιώτες κράτησαν μυστικό το θάνατό του ,τέσσερα χρόνια, φοβούμενοι μη το μάθουν οι Τούρκοι που πολιορκούσαν το Κάστρο επί δώδεκα ολόκληρα χρόνια. Την ηγεμονία ανέλαβε η κόρη του Βασιλιά, η Ωραία Μαρία και σ' αυτή αναφέρεται ο θρύλος που διαβάζεις....

Το Κάστρο έπεσε στα χέρια των Τούρκων επί της ηγεμονίας του Σουλτάνου Μουράτ Β΄, που αφού πολιόρκησε το Κάστρο μάταια επί σειρά ετών, στο τέλος το κατέκτησε με τον τρόπο της προδοσίας. Ο προδότης σύμφωνα με την παράδοση προέρχονταν από το Κάστρο . Τη νύχτα που πέθανε ο πατέρας της Μαρίας, ένας νέος μέσα στο Κάστρο, γιος ενός πολύ άξιου πατέρα, εξομολογήθηκε στη Μαρία τον έρωτά του γι' αυτήν. Η κοπέλα που θεώρησε την πρότασή του ανίερη, την συγκεκριμένη δύσκολη νύχτα, τον απέρριψε και αυτός για να την εκδικηθεί πήγε στο Σουλτάνο , πρόδωσε τους Χριστιανούς και έπεσε το Κάστρο.

Ο Νίκος Πολίτης στο σύγγραμμά του «Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού λαού» γράφει για την άλωση του Κάστρου των Σερβίων:

«Το πάρσιμο των Σερβίων»

Χρόνους πολλούς επάσχιζαν οι Τούρκοι να πάρουν το
Κάστρο των Σερβίων. Ο Βασιλιάς των Χριστιανών
ο Μάρκος Κράλλης απέθανε, αλλ' απ' τον φόβο μην
το μάθουν οι Τούρκοι εκράτησαν μυστικό το θάνατό
του τέσσαρα χρόνια σωστά. Εις τον θρόνον ανέβηκεν
η θυγατέρα του και επολεμούσε τους Τούρκους σαν το
γέρο βασιλιά....

«Οι Τούρκοι απελπίσθηκαν να πάρουν το κάστρο και
ετοιμάζονταν να φύγουν, όταν παρουσιάσθη εμπρός
στον Σουλτάνο ένα Τουρκόπουλο, ένα Ρωμιογύρισμα
και είπε πως αυτός είναι άξιος να το πάρη.

- Αν το κατορθώσεις του λέγει ο Σουλτάνος, θα έχεις
χίλια φλουριά, ένα άτι καλό και δυο σπαθιά ασημένια,
- Ούτε φλουριά θέλω εγώ ούτε τ'άρματα, μόνο θέλω
την κόρη.

Του το υπεσχέθη ο Σουλτάνος και ο Τούρκος έβγαλε
τα πράσινα ρούχα, εφόρεσε ράσα καλογήρου και
έτρεξε στο κάστρο τάχα πως ήθελε λάδι για τις
εκκλησίες για να του ανοίξουν από μέσα.
Η βασιλοπούλα όμως εννόησε την πονηριά και
διέταξε να τον διώξουν.

Ο ψευτοκαλόγηρος επερίμενε τότε ως που ήλθεν η εορτή
της Αναστάσεως και ωρμήνεψε τους Τούρκους και
έδεσαν λαμπάδες αναμένες εις τα κέρατα των γιδιών
και τα εσαλάγισαν κατά την πόρτα του Κάστρου. Οι
Χριστιανοί καθώς ήταν νύχτα δεν τις διέκριναν, αλλ'
από τις λαμπάδες τους ενόμισαν Χριστιανούς και
άνοιξαν.

Έτσι οι Τούρκοι ηύραν καιρό και μπήκαν στο Κάστρο.
Τότε ορμά ο ψευτοκαλόγηρος να πιάση την βασιλο-
πούλα. Άλλ' αυτή άμα τον είδε έπεσε από ψηλά
από το σπίτι επάνω απ' το μέρος που λέγεται σή-
μερον Πόρτες, εκράτησε μόνο στο στόμα της ένα δα-
χτυλίδι.

Καθώς έπεσεν η κόρη έσκασεν ο κόρφος της και έτρε-
ξε γάλα πολύ. Από αυτό εφύτρωσε το γαλόχορτο.
Και ακόμη σήμερα όσες γυναίκες θέλουν να κάμουν
γάλα άφθονο πηγαίνουν εις το μέρος εκείνο, σταυ-
ροδένουν τα χέρια πίσω στη ράχη των και βόσκουν
σαν προβατίνες το γαλόχορτο.»

«Χιλιάδες Τούρκοι μ' άρματα και μ' ανδρειά μεγάλη
μέσα στο Κάστρο κλείσανε των Χριστιανών τον Κράλη.
Μα ο Μάρκος Κράλης πέθανε και βασιληάς εγίνη
Βασιλοπούλα η κόρη του - και πολεμά κι'εκείνη
Τόσο που χρόνια και καιροί γυρίζουνε περνούνε,
Κι οι Τούρκοι να το πάρουνε το Κάστρο δεν μπορούνε.
Μα κάποιο Ρωμηογέννημα μεσ' στης Τουρκιάς τ'ασκέρι
Παινέθηκε πως τάχα αυτός στο Κάστρο θα τους φέρη.
Κι είπε ο Σουλτάνος : Αν μπορής στο κάστρο να μας μπάσης
Φλουριά θα πάρης ει δε μη την κεφαλήν θα χάσης.
Και τ' απεκρίθη : Πληρωμή δεν θέλω καμμιά άλλη
Παρά την κόρη μοναχά του γέρο....Μάρκο Κράλη.

Καλόγερος εντύθηκε κι εμπρός στο κάστρο πάει
Κι αρχίζει με παράπονο τις πόρτες να κτυπάη.
- Ανοίξετέ μου Χριστιανοί κι οι Τούρκοι θα με πιάσουν
Με κυνηγούν κατά ποδίς κοντεύουν να με φτάσσουν...
- Θες να σε ρίξουμε σχοινί ν'άνασυρθής επάνω;
Θες δίχτυ να σου ρίξωμε να τυλιχθής σαν ψάρι;
-Μπορεί το δίχτυ να κοπή κι ας λείπει τέτοια χάρη.
Οι Χριστιανοί γελάστηκαν ανοίξανε τις θύρες
Κι έτσι Σουλτάνε των Σερβιών, το Κάστρο μας επήρες.
Η κόρη αντί να σκλαβωθή σε τούρκικο Σεράϊ
Από τις πόρτες τις ψηλές γκρεμίσθηκε και πάει.
Μα εκεί στο χώμα πούπεσε κι έσκασε σαν κοντάρι
Στάλαξε γάλα ο κόρφος της κι εφύτρωσε χορτάρι.
Κι όποια γυναίκα γέννησε και θέλει γάλα να χη
Δένει τα χέρια σταυρωτά οπίσω από την ράχη
Και σαν αρνάρα σκύφτοντας και σέρνοντας στο στόμα
Βοσκοβολά γαλόχορτο στης ώμορφης το χώμα.»

Αυτός είναι ο θρύλος της όμορφης βασιλοπούλας.

Η ιστορία του «Κάστρου της Ωρηάς» πέρασε από στόμα σε στόμα και χιλιοτραγουδήθηκε... Αυτή η παράδοση προέρχεται από τον Κ.Α.Γουναρόπουλο. Δημοσιεύτηκε το 1882 από τον Ν.Πολίτη και διασκευάστηκε από τον Γ.Δροσίνη σε ποίημα.